• Home>
  • Gezicht : Pigmentvlekken>
  • 3 vragen aan een expert : Vitiligo, melasma en zwangerschapsmasker: wat zijn pigmentvlekken en hoe ontstaan ze?

3 vragen aan een expert

Vitiligo, melasma en zwangerschapsmasker: wat zijn pigmentvlekken en hoe ontstaan ze?

header defaut article 3questions (LP54466).jpg

Hyperpigmentatie is een veelvoorkomend verschijnsel waarmee veel mensen gedurende hun leven te maken krijgen. Vooral naarmate we ouder worden, kan de huid pigmentstoornissen gaan vertonen. Van een donker masker, genaamd zwangerschapsmasker, in het gezicht tot verkleurde vlekjes door een overproductie aan melanine en zelfs storende restlittekentjes die maar niet lijken te vervagen. Het kan ofwel gaan om pigmentvlekken, die zich doorgaans bevinden op de huidzones die blootgesteld zijn aan de zon, ofwel om gedepigmenteerde vlekken. Met dat laatste bedoelen we: witte pigmentvlekken, waarbij melanine in de huid dus juist verloren is gegaan. Vitiligo is bijvoorbeeld een huidaandoening gekarakteriseerd door pigmentloze vlekken. Hyperpigmentatie kan worden uitgelokt door UV-straling, ontstekingen en verandering in hormonen. In alle gevallen is aangepaste zonbescherming noodzakelijk om verergering te voorkomen. In dit artikel bieden we advies, met behulp van een dermatoloog.

‘Hyperpigmentatie wordt veroorzaakt door een overproductie van melanine’

Wat zijn pigmentvlekken?

Hyperpigmentatie is een aandoening waardoor de huid donkerder kleurt, resulterend in pigmentvlekken. Voor wie van zichzelf al een donkerdere huid heeft, met hogere melaninewaardes, kan het onmogelijk lijken om van donkere vlekken af te komen, omdat een donkerdere huidskleur te maken heeft met cellen die ertoe in staat zijn nog meer melanine te produceren wanneer ze ontstoken of beschadigd zijn. Hyperpigmentatie heeft verschillende vormen: van ouderdomsvlekken, ook wel levervlekken genoemd, tot een zwangerschapsmasker. Doorgaans onschuldig, maar soms ligt er een medische reden ten grondslag aan donkergekleurde vlekken in het gezicht of op het lichaam. Melanine zelf is het pigment dat verschillende tinten en kleuren van een mensenhuid, haar en ogen produceert. Kleuring (pigmentatie) is bepaald door de hoeveelheid melanine in de huid. Zonder melanine zou onze huid bleekwit zijn met een beetje roze, veroorzaakt door de bloedstroom door de huid. Hyperpigmentatie wordt dus veroorzaakt door een te veel aan melanine.

Wat voor soorten pigmentvlekken zijn er?

Er bestaan verschillende soorten pigmentatiestoornissen. Van vitiligo met witte pigmentvlekken tot donkere pigmentvlekken door melasma ofwel zwangerschapsmasker. Eenmaal voorbij het dertigste levensjaar merken veel mensen dat hun huid een onregelmatige pigmentatie begint te vertonen. Verschillende problemen met vlekjes kunnen zich voordoen:

Witte pigmentvlekken: vitiligo

Vitiligo is een huidziekte waarbij de pigmentcellen van de huid, zogenaamde melanocyten, op bepaalde delen van de huid zijn vernietigd. Dit kan zowel op het gezicht als op het lichaam voorkomen. Symptomen en tekenen van vitiligo zijn onder meer verlies van kleur in de vorm van gedepigmenteerde, of witte, delen op de huid. Het is niet mogelijk vitiligo te voorkomen.

Witte pigmentvlekken zonder vitiligo

Kleine, witte vlekjes op de huid, die een beetje ogen als confetti of witte sproetjes? Het is een minder bekend feit dat zonschade niet alleen kan resulteren in bruine maar ook in witte pigmentvlekken. Vergelijk het met ‘grijze haren’ maar dan op de huid. Ze zijn hoogstwaarschijnlijk het resultaat van IGH, idiopathische guttate hypomelanose. Het is onder artsen niet 100% duidelijk waardoor dit ontstaat, maar zon en blootstelling aan UV-licht lijken de boosdoeners. Naarmate je ouder wordt, komt zonschade eruit met dit soort vlekjes.

Bruine pigmentvlekken: ouderdomsvlekken

Lentigines, ook ouderdomsvlekken genoemd, zijn hoofdzakelijk toe te schrijven aan de inherente veroudering van de huid. We spreken van lentigines solares als ze het gevolg zijn van veel of vaak zonnen.

Bruine verkleuringen: melasma ofwel zwangerschapsmasker

Melasma, over het algemeen toe te schrijven aan hormonale ontregeling. Dit kan ontstaan door inname van bepaalde geneesmiddelen, of bij onbeschermde blootstelling aan de zon tijdens de zwangerschap. In het laatste geval heeft men het over een zwangerschapsmasker.

Bruine pigmentvlekjes: zomersproetjes

Met een medische term worden zomersproeten ook wel efeliden genoemd. Zodra de huid ook maar een beetje verkleurd, is er sprake van zekere huidschade. De huid maakt namelijk pigment aan om deze te beschermen tegen de zon. Dat gekleurde velletje is dus een natuurlijke vorm van bescherming.

Bruine vlekjes na acne

Denk hierbij aan post-inflammatoire pigmentatie, als gevolg van een puistje bijvoorbeeld. Een dergelijke vlek ontstaat door een teveel aan melanine veroorzaakt door de ontsteking. Deze vlekken zijn volkomen onschuldig, maar ze kunnen wel ontsierend werken. Doorgaans verdwijnen ze met de tijd.

‘Voorbij het 30e levensjaar kunnen pigmentvlekken zich opeens duidelijker aftekenen’

Hoe ontstaan pigmentvlekken?

Pigmentvlekken ontstaan als de melanineproductie ontregeld raakt. Zon, huidveroudering en erfelijke aanleg zijn de belangrijkste factoren die de pigmentatie van de huid bepalen. Al eerder aangestipt, maar voorbij het dertigste levensjaar kan een ontregelde productie en spreiding van melanine (het pigment dat de huid haar kleur geeft) zich openbaren. Hierdoor gaat de melanine zich onregelmatig over de huid verspreiden en zich op bepaalde plaatsen aan het oppervlak van de epidermis ophopen. Resultaat: de huid wordt ongelijkmatig gepigmenteerd en er vormen zich vlekken aan het huidoppervlak. Zie hieronder alle mogelijke oorzaken van witte of donkere pigmentvlekjes.

Pigmentvlekken door de zon

De meeste mensen hebben pigmentvlekken ten gevolge van blootstelling aan de zon. Ook de zonnebank speelt hierbij een rol, want dit is al even (als niet meer) schadelijk voor de huid. Komen vlekken op je schouders voor? Dan is de kans groot dat deze vlekjes het gevolg zijn van een verbrande huid op jongere leeftijd. Elke dermatoloog zal stellen: stoornissen worden verergerd of zelfs veroorzaakt door de zon. Vitiligo is een aandoening waarbij een erfelijk element meespeelt, maar dat sterk in de hand wordt gewerkt door blootstelling aan de zon.

Pigmentvlekken door hormonen

Melasma heeft een hormonale oorzaak, maar ook daar is de triggerfactor blootstelling aan de zon. De dermatoloog zal uitleggen dat actinische lentigines een alarmsignaal zijn dat erop wijst dat het ‘zonnekapitaal’ uitgeput is. Elke bijkomende blootstelling maakt pigmentvlekken in bijvoorbeeld het gezicht duidelijker zichtbaar. In de laatste maanden van de zwangerschap of door gebruik van anticonceptie kunnen zich in het gezicht gepigmenteerde zones vormen: dit noemen we melasma. Bij sommige patiënten kan de huid ongelijkmatig bruinen, waarbij er zich lichtere vlekken vormen – vaak op de armen. Anderen hebben last van vitiligo, een aandoening waarbij de huid pigment verliest, waardoor zeer witte vlekken op de huid ontstaan.

Pigmentvlekken door medicijnen

Pigmentatie kan beïnvloed worden door een breed scala aan medicijnen. Let wel, het gaat hierbij vooral om de combinatie van medicijnen met blootstelling aan UVA- en UVB-straling. De medicijnen die pigmentvlekken mede in de hand kunnen werken: niet-steroïde ontstekingsremmende geneesmiddelen (NSAID's), fenytoïne, antimalariamiddelen, amiodaron, antipsychotica, cytotoxische geneesmiddelen, tetracyclinen en zware metalen.

Pigmentvlekken door ouderdom (huidbeschadiging)

Vooral ouderdomsvlekken komen met name voor bij mensen over 40, maar ze kunnen ook eerder verschijnen. Ouderdomsvlekken worden veroorzaakt door overactieve pigmentcellen. Ultraviolet licht (UV) versnelt de productie van melanine. Op een huid die jarenlang blootgesteld is geweest aan de zon kunnen bruine vlekken verschijnen wanneer melanine samenklontert of in hoge concentraties wordt geproduceerd. De kans op IGH vergroot naarmate je ouder wordt, en komt met name voor bij mensen over de 70.

‘Hyperpigmentatie is een continu proces dat een dagelijkse aanpak vereist’

Pigmentvlekken behandelen

Allereerst wil je pigmentvlekken behandelen met een verzorgingsproduct tegen pigmentvlekken voor op het gezicht en de hals. Pigmentvlekken verwijderen gaat helaas niet, maar je kunt ze wel vervagen. Hyperpigmentatie is een continu proces dat een dagelijkse aanpak vereist. La Roche-Posays Pigmentclar is een serum tegen vlekken en een doffe teint. Bescherm de huid tegen zonnestralen met een beschermend product met UVA- en UVB-filter, en bij felle zon met een hoge beschermingsfactor. De zon is dé grote boosdoener die pigmentvlekken doet ontstaan en verergeren. Zonbescherming vormt dus de basis van elke behandeling. De dermatoloog beschikt over diverse technieken om pigmentvlekken te corrigeren. Denk hierbij aan verscheidene laser-, peeling- of cryotherapiemethodes. Een huidexpert kan een nauwkeurige diagnose stellen en de geschikte behandeling voorschrijven voor jouw pigmentvlekken.

Pigmentvlekken voorkomen

Dermatologen raden een goede (lees: minimaal factor 50 en breedspectrum) zonbescherming aan. Bij vitiligo zijn de witte vlekken niet meer beschermd door pigment, zodat ze niet te veel mogen worden blootgesteld aan de zon.
Op de onbedekte delen is een product met zeer hoge bescherming dus onmisbaar. Bij melasma, ofwel zwangerschapsmasker, wordt aangeraden om bij de eerste lentezon dagelijks UV-bescherming aan te brengen om te voorkomen dat de vlekken donkerder worden. Dit kan namelijk snel gebeuren. Bij actinische lentigines dienen alle zonbeschermende middelen te worden ingezet: UV-werende kleding, zonnehoed en beschermende zonneproducten.

Voor jou aanbevolen

Bekijk alle artikelen