• Home>
  • Lichaam>
  • Achtergrondinformatie : Type littekens, hoe te verwijderen en beste littekencrème

Achtergrondinformatie

Type littekens, hoe te verwijderen en beste littekencrème

Litteken keizersnede buik

Wanneer de huid beschadigd raakt heelt de huid zich vanzelf. Als gevolg van dit natuurlijk herstelproces kunnen littekens vormen. De duur van het herstelproces heeft invloed op de vorming van littekens. 
Hoe langer het herstel duurt, hoe groter de kans op zichtbaar littekenweefsel.

De huid, ons grootste orgaan, is ertoe in staat zichzelf op bijna miraculeuze wijze te genezen: kijk alleen al naar de nette vorming van littekens na bijvoorbeeld een lelijke snijwond. Wanneer de huid beschadigd raakt, heelt de huid zich vanzelf. Als gevolg van dit natuurlijk herstelproces kunnen littekens vormen. In feite wordt bij een litteken de huid opnieuw ingevuld met elastine- en collageenvezels. Eigenlijk nieuwe huid die volop in beweging is, waardoor deze iets anders van kleur en vorm kan zijn. Wie consistent is in zijn verzorging van het litteken kan een mooi resultaat verwachten. De duur van het herstelproces heeft hierbij ook invloed op de vorming van littekens. Hoe langer het herstel duurt, hoe groter de kans op zichtbaar littekenweefsel. In dit artikel lichten we het een en ander toe wat betreft littekens. Waaronder:

Hypertrofisch of acné-litteken: welke soorten littekens zijn er?

Het ene litteken is het ander niet. Als kind eens van je fiets of uit een boom gevallen? Dan ben je vast bekend met een licht littekentje. Maar je kunt ook te maken krijgen met bijvoorbeeld een zogenaamd keloïde-litteken, die een stuk zichtbaarder is. We onderscheiden de volgende typen littekens:

Normaal litteken

Normale (of goede) littekens zijn zacht, vlak en wit.

Atrofische littekens

Atrofische littekens (putjes) zijn hol of ingedeukt. Deze worden voornamelijk veroorzaakt door acné-littekens of waterpokken. Specifiek acné-littekens behoeven een eigen behandeling.

Hypertrofische littekens

Hypertrofische littekens zijn hard, rood, dik of opgezwollen.

Keloide-littekens

Keloide-littekens zijn eveneens hard en hiernaast doorgaans opvallend groot. Zo is dit litteken vaak groter dan de originele wond.

‘Het totale proces van littekenvorming kan tot wel 2 jaar in beslag nemen’

Littekens gezicht of lichaam: hoe ontstaan littekens?

Het duurt even voordat een litteken eenmaal is gevormd. Of je nu een litteken op je gezicht (bijvoorbeeld door acné) of je lichaam hebt: het proces van littekenvorming kent 5 fases. Het totale proces kan tot wel 2 jaar in beslag nemen. De verschillende fases lichten we hieronder graag toe.

Littekenvorming fase 1: ontsteking

Om het gewonde huidweefsel geleidelijk te isoleren zal het bloed dat uit de beschadigde bloedvaatjes is gelekt stollen. Hierna vormt er zich een korstje. Deze zogenaamde ontstekingsfase zorgt ervoor dat cel-resten uit de wond worden gereinigd ter voorbereiding op de reconstructiefase. 
Duur: 1 tot 3 dagen

Littekenvorming fase 2: proliferatie

Zodra de wond is gereinigd zullen er zich fibroblasten verspreiden. Dit zijn cellen die collageen en elastine bevatten. De activiteit van fibroblasten zorgt ervoor dat een nieuw extracellulaire matrix (weefsel dat zich buiten de cellen bevindt) gevormd kan worden. Er ontstaat granulatieweefsel en nieuwe bloedvaten worden gevormd. Hierdoor wordt het litteken roze.

Duur: 1 week

Littekenvorming fase 3: epithelialisatie

In deze fase kan de reconstructie echt van start. Keratinocyten vermenigvuldigen zich om het granulatieweefsel te bedekken. Keratinocyten zijn de cellen waaruit de opperhuid voor 90% is opgebouwd. Hierdoor sluit het litteken. 
Duur: tussen de 1 en 3 weken.

Littekenvorming fase 4: hermodellering

Wanneer de fibroblasten klaar zijn met het ‘bijwerken’ van de huid verschijnt een litteken. Het litteken vervaagt en de huid ziet er normaal uit. 
Duur: na ongeveer 18 weken.

Littekenvorming fase 5: een mooi litteken

Na het sluiten van de wond kan de hermodelleringsfase enkele maanden duren. Zelfs tot 2 jaar na deze laatste fase kun je actie ondernemen om je litteken er mooier uit te laten zien. Om een mooi litteken te krijgen kun je een speciale littekencrème gebruiken en het litteken masseren.


‘Combineer de beste littekencrème met littekenmassage voor het verzachten en optimaal herstellen van het litteken’

Eerste hulp bij littekens: waarop letten?

Heb je een litteken dan kunnen er zich klachten voordoen. Wat doe je bijvoorbeeld als het litteken bloed, jeukt of pijnlijk is? Wij leggen het uit.

Bloedend litteken na operatie: wat te doen?

Niet schrikken, het is normaal dat een wond in genezing een kleine hoeveelheid bloed verliest. Het volgende helpt: druk met een schoon stukje gaas op het litteken tot de bloeding stopt. Als dit niet wil baten dan is het wel zaak een arts te raadplegen of naar de Eerste Hulp te gaan. Aangezien er wellicht (extra) hechtingen in moeten. Als je wond al gehecht is en opnieuw opengaat, neem dan ook contact op met de arts. Nieuwe hechtingen voorkomen namelijk dat er een breed litteken ontstaat. Een oud litteken dat opengaat en begint te bloeden? Dit zou zomaar het gevolg kunnen zijn van een voedingstekort, dus raadpleeg ook hierbij je arts.  

Vocht uit het litteken: wat te doen?

Afhankelijk van de plek is het normaal dat er helder wondvocht uit een litteken komt gedurende enkele dagen of zelfs weken. Witte of gele pus is een teken van infectie. Maak een afspraak met je dokter voor advies.

Jeukend litteken: wat te doen?

Littekens kunnen de eerste paar jaar jeuken. Dat klinkt akelig lang, maar dat jeukende gevoel wordt minder. In de vroege stadia van littekenvorming is de wond ontstoken waardoor het ontstekingsremmende stofje histamine wordt aangemaakt. Deze stimuleren de zenuwuiteinden rondom de wond. Wanneer het litteken zich ‘verbindt’ zorgt de natuurlijke trekkracht van de huid ervoor dat de jeuk-receptoren ook worden geprikkeld.

Pijnlijk litteken: wat te doen?

Is een wond diep genoeg voor littekenvorming dan bestaat de kans dat zenuwuiteinden zijn beschadigd. Dit kan leiden tot een brandend gevoel of pijn, een symptoom dat bekend staat als neuropatische pijn. Het pijnlijke gevoel hoort te verdwijnen wanneer de zenuwuiteinden zich herstellen, maar het kan ook bestreden worden met medicijnen zoals amitryptiline.

Rood of roze litteken: wat te doen?

Het is normaal dat een nieuw litteken rood of roze van kleur is; een gevolg van het natuurlijke helingproces. Tijdens het herstelproces van het weefsel worden er meer bloedvaten gevormd rondom de wond om het weefsel te voeden. De roodheid trekt vanzelf weg. Het litteken na een aantal maanden nog steeds flink rood? Dan kun je contact opnemen met een dokter.

Zwart litteken: wat te doen?

De natuurlijke reactie van het lichaam op een wond is als volgt: het genereren van intense ontsteking waardoor meerdere ontstekingsmediatoren vrijkomen. Deze stoffen kunnen de activiteit stimuleren van pigment-producerende cellen genaamd melanocyten, resulterend in bruine of zwarte pigmentatie in of rond het litteken. Dit komt vaker voor bij donkere huidtypes. Vermijd of verminder dit door een hoge SPF op het helende litteken te gebruiken.

Hoe een litteken mooi genezen en verwijderen?

Een litteken verdwijnt nooit helemaal, maar je hebt er zeker wel invloed op hoe mooi een litteken zich herstelt. Zie hieronder onze checklist.

Litteken behandelen tip 1: litteken schoonmaken en infectie voorkomen

Maak het litteken minimaal twee keer per dag schoon zodra het verband eraf is. Herhaal deze handeling wanneer je in een vieze of stoffige omgeving bent geweest. Gebruik bij het schoonmaken een reinigingsgel speciaal geformuleerd om het herstelproces te bevorderen. Eentje die hiernaast hypoallergeen en mild genoeg is voor een huid in heling die infectie riskeert. De Cicaplast Wasgel B5 van La Roche-Posay is hier ideaal voor.

Litteken behandelen tip 2: vermijd zwaar sporten

Als de huid wordt gerekt dan kan het litteken namelijk breder worden. Bovendien kunnen hechtingen springen waardoor de wond weer opengaat. Niet best voor optimale heling van het litteken. Vermijd daarom activiteiten die de huid onnodig zwaar belasten. Denk aan gewichtheffen of andere zware sporten gedurende de eerste weken na het ontstaan van de wond. Vermijd bovendien liefst kleding die strak zit of schuurt.

Litteken behandelen tip 3: littekenvorming en hechtingen

Een litteken kan weer opengaan wanneer hechtingen te vroeg worden verwijderd. Dit hindert het herstelproces. Verwijder je de hechtingen te laat dan kan een litteken beter zichtbaar blijven. Vraag je arts na bijvoorbeeld een operatie om duidelijke instructies: wanneer en hoe de hechtingen te verwijderen (ervan uitgaande dat het geen oplosbare hechtingen zijn).

Litteken behandelen tip 4: beste littekencrème

Kies een kwalitatieve littekencrème zoals de Cicaplast Baume B5 van La Roche-Posay, verkrijgbaar bij je lokale apotheek of online. Deze crème zal helpen bij het verzachten en herstellen van het litteken. Handig: deze littekenzalf is zowel op een open als gesloten litteken te gebruiken. Maar let wel: het litteken moet droog aanvoelen en het mag niet meer bloeden.

Litteken behandelen tip 5: littekencrème en massage

Littekenmassage bevordert het littekenproces: zorg daarom dat je dit minimaal 2 keer per dag doet. Regelmatige massage van het litteken verbetert namelijk de kans op een mooie, gezonde genezing met als gevolg een litteken waar je ook echt blij mee kunt zijn.

Litteken behandelen tip 6: litteken en zonbescherming

Houd je litteken uit de zon, zo simpel. Nieuwe littekens zijn gevoelig voor donkere pigmentatie wanneer ze worden blootgesteld aan UV-straling. Zorg ervoor dat je een verzorgende crème gebruikt met een hoge beschermingsfactor, zoals de SPF50+ zonnebrandcrèmes van Anthelios.

Litteken behandelen tip 7: littekens laseren

Heb je nog zo je best gedaan om een litteken mooi te laten helen, maar ben je toch niet blij met het resultaat? Voor verdere vervaging (of soms zelfs gehele verwijdering) van een litteken kun je deze ook nog laten laseren. Vraag hiervoor advies aan je huisarts of een professioneel dermatoloog.

Voor jou aanbevolen

Bekijk alle artikelen