• Home>
  • Lichaam>
  • Achtergrondinformatie : Actinische keratose: wat is het en hoe behandel je het?

Achtergrondinformatie

Actinische keratose: wat is het en hoe behandel je het?

Resources\Visuels\V4\Headers\Articles\INT\v_header_focuson_default.jpg

Waarschijnlijk heb je al talloze keren gelezen hoe belangrijk het is om je huid goed te beschermen in de zon. Toch lijken veel mensen nog niet helemaal overtuigd van de gezondheidsrisico’s voor je huid door in de zon (laat staan onder de zonnebank!) te bruinen en naar buiten lopen zonder adequate zonbescherming. Je kunt er vroegtijdige huidveroudering (lees: rimpels en hyperpigmentatie) aan overhouden, maar ook kans lopen op actinische keratose. Actinische keratose hoeft niet levensbedreigend te zijn, maar het kan wel een indicatie zijn van mogelijke huidkanker in de toekomst. Actinische keratose voorkomen en behandelen is dus cruciaal. Zie je geen pigmentvlekken (in een bruine kleur) maar ruwe, schilferige plekjes op je huid die maar niet weggaan, zeker als je de 40 bent gepasseerd? Het zou actinische keratose kunnen zijn. Schrik niet van het medische jargon, solar keratose ofwel KA is te behandelen maar liever nog voorkom je het. Lees mee.

‘AK uit zich als ruwe, schilferig roze plekjes op de huid die voortvloeien uit jarenlang overmatige blootstelling aan de zon’

Wat is actinische keratose?

Acticine keratose (AK) is een chronische huidconditie, ofwel huidziekte, gekarakteriseerd door schilferige hyperkeratotische plekjes die mogelijk kwaadaardig kunnen zijn. Deze actinische keratosen worden ook wel een voorstadium van kanker genoemd, want er is hier sprake van huidschade. Dit uit zich middels ruwe, schilferig roze papulen ofwel plekjes op de huid die voortvloeien uit jarenlang overmatige blootstelling aan de zon. Als actinische keratose onbehandeld blijft dan kan een klein percentage van AKs zich ontwikkelen tot zogenaamd plaveiselcelcarcinoom, ofwel huidkanker. Met name op plekken die vaker blootgesteld zijn aan zonstraling, zoals het gezicht, de hals, het (kale) hoofd. Zoals wel duidelijk, is actinische keratose beslist niet wenselijk. De feiten: actinische keratose valt te herkennen aan korzelige huidplekken, veroorzaakt door schade aan de huid door een teveel aan ultraviolet. Vaak komt dit bij oudere volwassenen tevoorschijn. De verschijning is een significant biologisch teken van te veel blootstelling aan de zon over de jaren. Los van alleen het gezicht, kan actinische keratose ook verschijnen op andere huiddelen. Denk aan: lippen, oren, achterkant van de hand, hoofdhuid, voorarmen en hals. Huidschade door actinische keratose kan lang duren om te ontwikkelen, en naarmate de tijd verstrijkt kunnen deze schilferige, ruwe plekken op de huid vergroten. Niet iets om te negeren, want hieruit kunnen basale celcarcinoom en melanoma (hyperpigmentatie) voortvloeien.

‘Het kan jaren duren voordat actinische keratose zichtbaar wordt en het verschijnt meestal na het 40e levensjaar’

Hoe begint actinische keratose?

Actinische keratose wordt ook wel solar keratose genoemd, waarbij AK langzaamaan over de jaren vergroot. Vaak kan het trouwens ook gepaard gaan met een symptoomvrij huidbeeld, behalve amper zichtbare (maar wel voelbare) plekjes op de huid. Belangrijk om oplettend te zijn, dus. Deze plekjes kosten jaren om helemaal uit te ontwikkelen en verschijnen meestal als eerste aan het huidoppervlak bij mensen in hun veertigerjaren. Nogmaals, actinische keratose komt dus altijd doordat je te veel in de zon hebt gezeten. Deze huidziekte komt vrijwel niet voor bij een zwarte huid. Patiënten met AK hebben eerder een type I of type II huidtype, volgens het Fitzpatrick-model. Huidtypen die licht zijn, snel verbranden en vrijwel nooit kleuren. Huidtypen vanaf type III (olijfkleurig) krijgen in veel mindere mate te maken met actinische keratose en de mogelijke gevaren hiervan.

‘Actinische keratose heeft een ruwe textuur, waardoor het vaak gemakkelijker te voelen dan met het blote oog te zien is’

Symptomen van actinische keratose

Er zijn een aantal duidelijk zichtbare symptomen waaraan actinische keratose gelijk te herkennen valt. Dermatologen kunnen mensen op bezoek krijgen van bijvoorbeeld 44 of 55 jaar oud (hoewel het ook op jongere leeftijd kan voorkomen), die klagen over schilferige, verkleurde delen van de gezichtshuid. Wie weet ben je vroeger als tiener vol in de zon gaan liggen op vakantie of heb je altijd veel buiten de deur gewerkt. Vooral onder bepaalde omstandigheden, zoals in de sneeuw of op het water, kan je zonder goede SPF of een zonnehoedje sneller zonschade oplopen. Sneeuw en water reflecteren namelijk UV. Op latere leeftijd kan dit gevolgen hebben, zoals actinische keratose. Zichtbaar als vaak niet-symmetrische, eerder grillig gevormde plekken. Het kan ook zijn dat dit soort patiënten een ietwat verkleurde uitslag ontwikkelen die er wat rood en opgezwollen uitziet. Die plekjes kunnen geïrriteerd aanvoelen. Deze symptomen wijzen allemaal op actinische keratose. Ter opsomming: 

  • Droog, schilferig of korrelig pleksgewijs;
  • Rood, maar ook licht of donker taankleurig, wit, roze, huidkleurig of zelfs gelijktijdig een combinatie van kleuren;
  • Ruwe textuur, waardoor actinische keratose vaak gemakkelijker te voelen dan met het blote oog te zien is.

Type actinische keratose

Klinisch gezien kan huidziekte actinische keratose worden geclassificeerd in drie verschillende groepen, met actinische keratose graad III als de meest hevige. Zo herken je elk type actinische keratose:

Actinische keratose graad I, mild

Roze of grijze plekjes die iets schilferen of zanderig aanvoelen bij aanraking.

Actinische keratose graad II, matig

Dikkere hyperkeratose die duidelijk zichtbaar is.

Actinische keratose graad III, hevig

Hypertrofische (ofwel opliggende), dikke keratine ofwel proteïne dat de huid aanmaakt. Soms is er bij AK ook sprake van samenvloeiende gebieden op de huid van een aantal centimeter of meer, met een reeks eigenschappen die een paar of alle gradaties van actinische keratose raken. Het kan lastig zijn om het verschil vast te stellen tussen de drie typen AK, zeker bij kleine plekjes in het beginstadium. Laat daarom een dermatoloog altijd meekijken. Actinische keratose kan jeuken en zelfs pijnlijk zijn, maar dat is zeker niet altijd het geval. Actinische keratose wil je zoveel mogelijk voorkomen.

‘Het beste om actinische keratose te voorkomen: kwalitatieve zonbescherming, zoals de speciale Anthelios KA+ SPF50+’

Actinische keratose voorkomen

Het allerbeste om actinische keratose te voorkomen is natuurlijk je huid te allen tijde te beschermen tegen schadelijke UV-straling. Zonnebrand heeft een gecombineerde zalfachtige en foto-beschermend effect. Dagelijks aanbrengen van zonnebrand is bewezen effectief om de ontwikkeling van AK te verminderen, alsook de kans op het ontwikkelen van celcarcinoom (huidkanker) te verlagen. La Roche-Posay is met de Anthelios-lijn al bijna dertig jaar pionier in innoverende doorbraken op het gebied van zonbescherming: UVA-filters, breedspectrumbescherming en dat in combinatie met aangename texturen, getest op een gevoelige huid. Het nieuwste onder de zon: Anthelios KA+ SPF50+, een uitzonderlijk hoge breedspectrumbescherming tegen UV-straling. Dit product helpt door UV veroorzaakte oppervlakkige celschade en fotoveroudering van de huid voorkomen. Met dank aan de zogenaamde Cellular-Defence-technologie, gebaseerd op een gepatenteerd en fotostabiel filtersysteem. De formule is in samenspraak met dermatologen ontwikkeld om te beschermen tegen UVA- en UVB, celschade, fotoveroudering en andere door UV veroorzaakte potentieel schadelijke effecten. Hiernaast helpt het je huid zelfs wapenen tegen effecten veroorzaakt door vervuiling en infraroodstraling. Parfumvrije zonbescherming, bovendien, met herstellende niacinamide en verzachtende provitamine Panthenol. Zorg dat je op het gebied van zonbescherming altijd goed voorbereid bent: kies voor hoogwaardige zonbescherming en houdt een flesje of tube op zak. Hitte en vochtigheid kunnen de werking van zonnebrand aantasten, dus bewaar je zonnebrandcrème altijd op een koele, droge plek. Breng 15 minuten voor blootstelling aan de zon aan, en smeer om de twee uur bij voor optimale bescherming – zeker om actinische keratose te voorkomen. Nog een goede: UPF-kleding, noem het ‘zonnebrand voor de luie mens’. UPF-kleding is gemaakt van een speciale stof die hetzelfde type UV-werende bescherming biedt als zonnebrand. Pak op zonnige dagen ook een zonnebril (met UV-licht beschermende glazen) en zonnehoedje erbij, en blijft liefst tijdens de piekuren (tussen elf uur ’s ochtends en vier uur ’s middags) uit de zon. Tot slot: vitamine C werkt heel goed in combinatie met zonnebrand om huidschade (ofwel actinische keratosen) wegens te sterke UV-stralen te voorkomen. Vitamine C-serums kunnen een doffe huid ophelderen en hyperpigmentatie door zonschade helpen tegengaan. Doe een druppeltje vitamine C-serum op voor je zonnebrand aanbrengt. Let wel: vitamine C helpt tegen pigmentvlekken, maar het maakt je huid ook gevoeliger voor de zon. Daarom is het belangrijk om het aanbrengen van een vitamine C-product in de ochtend áltijd te combineren met zonnebrand.

‘AK kan duiden op een voorstadium van plaveiselcelkanker, maar mits tijdig behandeld hoeft dit niet levensbedreigend te zijn’

Behandeling van actinische keratose

Veel artsen zien actinische keratosen als precancereus, want het kan zich ontwikkelen tot huidkanker. Soms kan AK uit zichzelf verdwijnen, maar vaak duikt het weer op na blootstelling aan de zon. Je kunt een plekje actinische keratose eraf krabben of weken, maar het zal doorgaans terugkeren. Zie je huidveranderingen die opvallend zijn en zelfs groeien? Maak dan altijd een afspraak met je dermatoloog! Actinische keratose voorkomen is beter dan genezen, maar er zijn veel mogelijke behandelingen: therapieën (zoals chirurgie, cryotherapie, dermabrasie, fotodynamische therapie [PDT]), plaatselijke medicatie (bijvoorbeeld plaatselijke fluorouracil, imiquimod, ingenol mebutate, diclofenac) en behandelingen ter verwijdering van het plekje door actinische keratose (denk aan chemische peelings en laserresurfacing). In het algemeen zijn op laesie gerichte behandelingen, zoals cryotherapie en chirurgische procedures, de voornaamste behandeling voor zorgwekkende plekjes door actinische keratose. Soms wordt ook aangeraden om de huid goed te exfoliëren, met behulp van bijvoorbeeld salicylzuur dat in verschillende verzorgingsproducten zit. Als je er vroeg bij bent met actinische keratose dan kan het vrijwel altijd volledig verwijderd worden, zonder dat het ooit maar in de buurt komt van huidkanker. Negeer je het weliswaar dan kunnen de plekjes door actinische keratose verder toenemen met plaveiselcelcarcinoom of plaveiselcelkanker als gevolg, een serieuze vorm van huidkanker. Actinische keratose kan duiden op een voorstadium van plaveiselcelkanker. Deze vorm van huidkanker is niet levensbedreigend als artsen er snel bij zijn. In zeldzame gevallen kan plaveiselcelcarcinoom uitgroeien tot grote plekken op de huid en daarbij omringende huidweefsels aantasten, waarbij sommigen zelfs verspreiden naar andere delen van het lichaam. Onze huid is ons grootste orgaan: belangrijk om hier goed voor te zorgen en deze optimaal te beschermen.

Voor jou aanbevolen

Bekijk alle artikelen

La Roche-Posay beveelt aan

Bekijk alle producten