Achtergrondinformatie

Littekens

Litteken keizersnede buik

Hoe ontstaat een litteken? Hoe zorg je voor een goede genezing?
Blijft je litteken rood of is het pijnlijk? Lees hier alle informatie.

Wanneer de huid beschadigd raakt heelt de huid zich vanzelf.
Als gevolg van dit natuurlijk herstelproces kunnen littekens vormen.
De duur van het herstelproces heeft invloed op de vorming van littekens.
Hoe langer het herstel duurt, hoe groter de kans op zichtbaar littekenweefsel.

Soorten littekens

Littekens bestaan grofweg in 4 categorieën, welke te definiëren zijn aan de hand van de grote, vorm en hardheid.

normaal litteken

Normale (of goede) littekens zijn zacht, vlak en wit.

atrofisch litteken

Atrofische littekens (putjes) zijn hol of ingedeukt. Deze worden voornamelijk veroorzaakt door acne littekens of waterpokken en kunnen bij iedereen voorkomen.

hypertrofisch litteken

Hypertrofische littekens zijn hard, rood, dik of opgezwollen

keloid litteken

Keloide littekens zijn hard, groot en zijn vaak groter dan de originele wond.

Het proces van littekenvorming

Het proces van littekenvorming kent 5 fases. Het totale proces kan tot wel 2 jaar in beslag nemen.
De verschillende fasen worden hieronder toegelicht.

  • Fase 1: ontsteking
Om het gewonde huidweefsel geleidelijk te isoleren zal het bloed dat uit de beschadigde bloedvaatjes is gelekt stollen en een korstje vormen.
Deze zogenaamde ontstekingsfase zorgt ervoor dat celresten uit de wond worden gereinigd ter voorbereiding voor de reconstructie fase.
De duur van deze fase is tussen de 1 en 3 dagen.

  • Fase 2: proliferatie
Zodra de wond is gereinigd verspreiden zich fibroblasten.
Dit zijn cellen die collageen en elastine bevatten.
De activiteit van fibroblasten zorgt ervoor dat zich nieuw extracellulaire matrix (weefsel dat zich buiten de cellen bevind) gevormd kan worden.
Er ontstaat granulatieweefsel en nieuwe bloedvaten worden gevormd. Hierdoor wordt het litteken roze.
Duur: 1 week
  • Fase 3: epithelialisatie
In deze fase kan de reconstructie echt beginnen. Keratinocyten vermenigvuldigen zich om het granulatieweefsel te bedekken.
Keratinocyten zijn de cellen waaruit de opperhuid voor 90% uit is opgebouwd. Hierdoor sluit het litteken.
Deze fase duurt tussen de 1 en 3 weken.
  • Fase 4: hermodellering
Wanneer de fibroblasten klaar zijn met het hermodelleren van de huid is het litteken weer ‘normaal’.
Het litteken vervaagt en ziet er weer normaal uit. Dit gebeurt na ongeveer 18 weken.
  • Fase 5: een mooi litteken
De remodelleringsfase kan enkele maanden duren na het sluiten van de wond.
Tot 2 jaar daarna kun je actie ondernemen om je litteken er mooier uit te laten zien.
Om een mooi litteken te krijgen kun je littekencreme gebruiken en het litteken masseren.

Eerste hulp bij littekens

  • Het litteken bloedt
Het is normaal dat een genezend wond een kleine hoeveelheid bloed verliest. Druk met een schoon stuk gaas op het litteken tot de bloeding stopt.
Als dat niet het geval is, moet je een arts raadplegen of naar de eerste hulp gaan, aangezien er wellicht hechtingen in moeten.
Als je wond al gehecht is en opnieuw opengaat, neem dan contact op met de arts.
Nieuwe hechtingen voorkomen dat er een breed litteken ontstaat.
Als oude littekens opnieuw opengaan en beginnen te bloeden, kan dit het gevolg zijn van een voedingstekort, raadpleeg dan je arts.
  • Er komt vocht uit het litteken
Het is normaal dat er helder wondvocht uit een litteken komt gedurende enkele dagen of zelfs weken, afhankelijk van de plek.
Witte of gele pus is een teken van infectie. Wanneer dit uit het litteken komt, maak dan een afspraak bij je dokter voor advies.
  • Het litteken jeukt
Littekens kunnen de eerste paar jaren jeuken.
In de vroege stadia van littekenvorming is de wond ontstoken waardoor het ontstekingsremmende stofje histamine wordt aangemaakt.
Deze stimulerende de zenuwuiteinde rondom de wond.
Wanneer het litteken zich ‘verbindt’ zorgt de trekkracht van de huid ervoor dat de jeuk receptoren ook worden geprikkeld. Met de tijd zal dit gevoel afnemen.
  • Pijnlijk litteken
Wanneer een wond diep genoeg is zodat er een litteken ontstaat kunnen ook zenuwuiteinden zijn beschadigd.
Dit kan leiden tot een brandend gevoel of pijn, een symptoom dat bekend staat als neuropatische pijn.
Het pijnlijke gevoel verdwijnt normaal gesproken langzaam wanneer de zenuwuiteinde zich langzaam herstellen,
maar het kan ook bestreden worden met medicijnen zoals amitryptiline.
  • Rood of roze litteken
Het is normaal dat een nieuw litteken rood of roze is, dat is een gevolg van het natuurlijke helingproces.
Wanneer het weefsel zich hersteld worden er meer bloedvaten gevormd rondom de wond om het weefsel te voeden.
De roodheid trekt vanzelf weg. Wanneer het litteken na een aantal maanden nog steeds rood is kun je contact opnemen met een doktor.
  • Zwart litteken
De natuurlijke reactie van het lichaam op een wond is om intense ontsteking te genereren, met het vrijkomen van meerdere ontstekingsmediatoren.
Deze stoffen kunnen de activiteit stimuleren van pigment producerende cellen genaamd melanocyten, resulterend in bruine of zwarte pigmentatie in of rond het litteken.
Dit verschijnsel komt vaker voor in donkere huidtypes, maar kan vermeden of verminderd worden door een hoog SPF op het helende litteken te gebruiken.

Herstel litteken bevorderen

Om te zorgen dat je litteken goed herstelt zijn er een aantal aandachtspunten.

  • 1: Zorg dat je litteken schoon blijft om infectie te voorkomen.
Maak het litteken minimaal twee keer per dag schoon zodra het verband eraf is.
Ook wanneer je in een vieze of stoffige omgeving bent geweest.
Gebruik bij het schoonmaken een reinigingsgel die ontwikkeld is om het herstelproces te bevorderen,
die hypoallergeen is en mild genoeg is om te gebruiken op helende huid bij laag risico op infectie.
De Cicaplast Wasgel B5 van La Roche-Posay is hier ideaal geschikt voor.
  • 2: Vermijd het rekken van de huid
Het rekken van de huid kan kan het litteken breder maken of zelfs je hechtingen eruit laten springen waardoor de wond weer open gaat.
Vermijd activiteiten die de huid onnodig zwaar belasten (zoals gewichtheffen of andere zware sporten gedurende de eerste weken na het ontstaan van de wond.
Je kunt ook beter strakzittende of schurende kleding vermijden.
  • 3: Verwijder hechtingen op tijd
Wanneer je hechten te vroeg verwijderd kan het litteken weer opengaan. Verwijder je de hechtingen te laat dan kan het zichtbaar blijven.
Vraag je arts om duidelijke instructies over wanneer en hoe je de hechtingen moet verwijderen (ervan uitgaande dat het geen oplosbare hechtingen zijn).
  • 4: Gebruik een goede littekencrème voor een comfortabelere huid.
Kies een gerenommeerde littekencrème zoals de Cicaplast Baume B5 van La Roche-Posay, verkrijgbaar bij je lokale apotheek of online.
Deze crème zal helpen bij het verzachten en herstellen van het litteken.
Je kunt het gebruiken zowel op een open als gesloten litteken, maar het litteken moet wel droog aanvoelen en mag niet meer bloeden.
  • 5: Combineer de crème met littekenmassage
Littekenmassage bevorderd het littekenproces: zorg dat je het minimaal 2 keer per dag doet.
Littekenmassage verbeterd de kans op mooie, gezonde genezing en resulteert in een litteken waarmee je blij kunt zijn.
  • 6: Houd je litteken uit de zon
Nieuwe littekens zijn gevoelig voor donkere pigmentatie wanneer ze worden blootgesteld aan UV straling.
Zorg ervoor dat je een verzorgende crème gebruikt met een hoge beschermingsfactor, zoals de SPF50+ zonnebrandcrèmes van Anthelios.

Voor u aanbevolen

See all articles